EISTEDDFOD CAERDYDD 1938 A DEISEB YR IAITH GYMRAEG

(Darlith Flynyddol Cymdeithas Carnhuanawc 2018)

Gan Keith Bush

Bu’r Eisteddfod Genedlaethol a gynhaliwyd yng Nghaerdydd ddechrau Awst 1938 yn gofiadwy am sawl rheswm. I’r sawl sy’n ymddiddori mewn helyntion cystadleuthau Eisteddfodol y digwyddiad mwyaf cofiadwy oedd y cythrwbl ynglyn â chystadleuaeth y stori fer ac amheuon y beirniad mewn perthynas â gwreiddioldeb y stori fer orau - “Tourmalet” gan “Mab y Mynydd” – nas gwobrwywyd o herwydd hynny.  

I’r rhai oedd â diddordeb yn safle Cymru yn y byd ehangach, roedd dau uchafbwynt yn sefyll allan. Un oedd ymweliad Joseph Kennedy, Llygennad yr Unol Daleithiau i’r Deyrnas Unedig, ynghŷd a’i feibion enwog, Joe Junior, John (“Jack”), Robert (“Bobby”) ac Edward (“Teddy”), yn ystod eu gwyliau fel gwesteion i William Randolph Hearst yng Nghastell San Dunwyd.

 

Joseph Kennedy, gyda’i deulu (gan gynnwys Joe Jr, Jack, Bobby a Teddy)

(Llun: Fortune)





Y llall oedd anerchiad (yn Gymraeg) gan un o Lysgenhadon eraill yr Unol Daleithiau, Joseph Edward Davies, a aned yn Wisconsin ond a fagwyd yn Gymraeg gan dad o Dregaron a mam o Frynsiencyn. Ar ôl cyfnod fel llysgennad i’r Undeb Sofietaidd roedd Joe Davies, erbyn 1938, yn cynrychioli’r Unol Daleithiau yng Ngwlad Belg. Swynodd yr Eisteddfod trwy sicrhau’r gynulleidfa o gyfeillgarwch ac edmygedd arbennig yr Arlywydd Roosevelt at y Cymry.

 

 

Y Llysgennad Joseph Edward Davies

(Llun: WorldNews Network)






Hafan

Tudalen nesaf